Ένωση Κρήτης με την Ελλάδα
Ημέρα μνήμης και αγώνων
Πρώτη Δεκεμβρίου 1913 . Ιστορική αναφορά για την Κρήτη και την Ελλάδα, καθώς σηματοδοτεί την επίσημη Ένωση του νησιού με τη μητέρα πατρίδα. Μετά από αιώνες ήρθε η δικαίωση ενός μακροχρόνιου εθνικού πόθου και των πολυετών, αιματηρών, αγώνων των Κρητικών ενάντια στην Οθωμανική κυριαρχία. Η Κρήτη ήταν για αιώνες στην κατοχή των Ενετών.
Η επίσημη ανακήρυξη της Ένωσης πραγματοποιήθηκε στα Χανιά (την τότε πρωτεύουσα της Κρητικής Πολιτείας), σε πανηγυρική ατμόσφαιρα. Η ελληνική σημαία υψώθηκε στο Φρούριο του ΦΙΡΚΑ .Στην τελετή παρευρέθηκαν ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α” και ο τότε Πρωθυπουργός της Ελλάδας, ο Κρητικός Ελευθέριος Βενιζέλος.
Την ελληνική σημαία ύψωσαν συμβολικά δύο γηραιοί αγωνιστές των Κρητικών επαναστάσεων, ο Αναγνώστης ΜΑΝΤΑΚΑΣ και ο Χατζημιχάλης ΓΙΑΝΝΑΡΗΣ.
ΣΥΜΒΟΛΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ,για τους αγώνες τους για την ελευθερία
Οι Κρητικοί αγωνίζονταν για την Ένωση ήδη από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, με συνεχείς εξεγέρσεις καθ” όλο τον 19ο αιώνα (1821, 1866 – Ολοκαύτωμα Αρκαδίου, 1878, 1897 κ.α.).
Μετά την Επανάσταση του 1897 και τις ωμότητες των Τούρκων, οι Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, Ιταλία) αποφάσισαν την αυτονόμηση της Κρήτης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, δημιουργώντας την Κρητική Πολιτεία με Ύπατο Αρμοστή τον πρίγκιπα Γεώργιο της Ελλάδας. Αυτό αποτέλεσε ένα μεταβατικό στάδιο προς την Ένωση που επισπεύστηκε από τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους. Με τη Συνθήκη του Λονδίνου (Μάιος 1913) που έληξε τον Α” Βαλκανικό Πόλεμο, ο Σουλτάνος παραχώρησε όλα τα δικαιώματά του επί της Κρήτης.